MÜ'MİNİN EVSÂFI
Müminin müminde yedi hakkı vardır:
Dâvetine gitmek,
İyâdetine [Hasta olunca ziyâretine] gitmek,
Cenâzesine gitmek,
Nasihat etmek,
Selâm vermek,
Bir zâlimin elinden kurtarmak.
Aksırdıkta (Elhamdülillah) deyince, (Yerhamükellah) demek.
Müminin hayrlısı, altı haslet bulunandır:
İbâdet eder. İlm öğrenir. Fenalık yapmaz. Haramlardan sakınır. Kimsenin malına göz dikmez. Ölümü hiç unutmaz.
Tenbîh: Hadis-i şerifte buyuruldu ki, (Herkes, kendisine ihsân edeni sever. Bu sevgi, insânın cibilletinde [yaratılışında] mevcuttur.) Nefsine düşkün olan, nefsinin arzularına kavuşmak için, yardım edenleri sever. Akıl ve ilim sahibi ise, medenî insan olmasına yardım edenleri sever. Kısacası, tayyibler [iyiler], tayyibleri sever. Habîsler, şerîrler [fena kimseler], kötüleri severler. Bir kimsenin sevdiklerine, arkadaşlarına bakarak, onun nasıl adam olduğu anlaşılır. Dosta, düşmana, müslümana ve kâfire, bid'at sahiplerinden başka, herkese, tatlı dil ve güler yüz göstermelidir. İnsanlara yapılacak en faydalı ihsân, en kıymetli hediye, tatlı dil ve güler yüzdür. İneğe tapan kâfirleri görünce, ineğin ağzına saman vererek, düşman olmalarına mani olmalıdır. Kimse ile münâkaşa etmemelidir. Münâkaşa, dostluğu azaltır, düşmanlığı arttırır. Kimseye kızmamalıdır. Hadis-i şerifte, (Gadap etme!), kızma buyuruldu.
Bir kimse, dört şeyi gizlese, nâsın hayrlısı olur:
1- Fakirliğini,
2- Sadakasını,
3- Musîbetini,
4- Belâsını.
Ve dahî Cennet dört kimseye müştaktir:
1- Dili zikredici ola.
2- Hâfız-i kelâmullah ola.
3- Taâm yidirici ola.
4- Ramazan ayında sâim [oruclu] ola.
Her kişi, aşağıda yazılı yedi şeyi dillerinden kesmeyeler:
Her işinde (Besmele-i şerifeyi) diyeler.
Her işi tamam edince, (Elhamdülillah) diyeler.
Filan yere gideceğim dedikte, (İnşâallah) diyeler.
Bir musîbet işittikte, (İnnâ lillah ve innâ ileyhi râci'ûn) diyeler.
Bir hatâ söylemiş ise, tevbe ve istiğfâr eyleyeler.
(Lâ ilâhe illallahü vahdehu la şerîke leh, lehül-mülkü ve lehül-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr) kelime-i tayyibesine devam edeler.
(Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resûlüh) kelime-i şerifesini çok söyliyeler.
Bunu dahî, gece ve gündüz çok okumalıdır:
(Sübhânellahi vel-hamdülillahi velâ ilâhe illallahü vallahü ekber velâ havle velâ kuvvete illâ billahil'aliyyil'azîm.)