Sual:
Tertip sahibi olmak ne demektir?
CEVAP
Tertip
sahibi olmak demek, hiç namaz borcu olmamak demektir. Kaza borçlarının hepsini
ödiyen kimse de tertip sahibi olur. Tertip sahibi olanın, beş vakit farzı ve
vitri kılarken, sıralarını gözetmesi gerekir. Bir namazı kılmadıkça, ondan
sonraki beş namazı kılmak câiz olmaz. Yani kaza namazını vakit namazından önce
kılmak şarttır. Hadis-i şerifte, (Bir namazı uykuda geçiren veya unutan, sonraki
namazı cemaat ile kılarken hatırlarsa, imamla namazı bitirip, sonra önceki
namazını kaza etsin! Bundan sonra, imamla kıldığını tekrar kılsın) buyuruldu. (Dürr-ül-muhtar)
Bu tertibe, şu üç halde uymak gerekmez:
1- Unutmak,
2- Vaktin daralması,
3- Kaza namazlarının çok olması.
Bunlara birer misal verelim:
1- Unutmak: Öğle namazını
kılmayı unutan, ikindi ezanı okunduktan sonra hatırlasa, öğleyi kaza etmeden
ikindiyi kılsa sahih olmaz. Fakat ikindi namazını kıldıktan sonra, öğle namazını
kılmayı unuttuğunu hatırlasa, unutmak özür olduğu için, ikindi namazı sahih
olur. Ondan sonra da öğleyi kaza eder. Bir kimse, vitri kılmadan yatsa, sabah
ezanı okunurken uyansa, önce vitri kaza etmesi gerekir. Eğer, sabah namazını
kıldıktan sonra vitri kılmadığını hatırlarsa, sabah namazı sahih olmuş olur.
2- Vaktin daralması: Bir kimse, öğle namazını kılmayı unutsa,
akşama dört rekât namaz kılacak kadar zaman kalsa, artık öğleyi kaza etmeden
ikindiyi kılar. Daha sonra da öğleyi kaza eder.
3- Kaza namazlarının çok olması: Altı vakit veya daha fazla kazası
olan kimse, bunları kaza etmeden de vakit namazlarını kılabilir. Bir kimse, bir
ay namaz kılmasa, sonra pişman olup, bu namazları kaza etmeden vakit namazlarını
kılmaya başlasa, bu arada bir vakit namazı mesela öğleyi kılmasa, ekserî ulemâya
göre, bu bir vakti kaza etmeden vakit namazlarını kılsa câiz olur. (Halebî)
Sual:
Bütün namazlarını kazâ eden bir kimse, tertip sâhibi olur mu?
CEVAP
Kazâ namazı borcu kalmayan kimse, tertip sâhibi olur. (Dürer)